Animalsunited header

Vlinder


Naam: Vlinder  vlinder
Spanwijdte:  Tot 32 cm
Voedsel:  Nectar, stuifmeel
Leefomgeving:  Vrijwel overal ter wereld
Onderklassen:  Er zijn 128 families bekend
Taxonomische indeling:
  • Rijk: Dieren (Animalia)
  • Stam: Geleedpotigen (Arthropoda)
  • Onderstam: Zespotigen (Hexapoda)
  • Klasse: Insecten (Insecta)
  • Onderklasse: Gevleugelde insecten (Pterygota)
  • Familie: Vlinder (Lepidoptera)

Vlinder

Vlinders of schubvleugeligen (Lepidoptera) zijn gevleugelde insecten en zijn op dit moment na de kevers de grootste groep dieren ter wereld. Met ongeveer 160.000 verschillende soorten zijn de combinaties van kleuren, vormen en lengte bijna oneindig. Wetenschappers zijn ervan overtuigd nog veel meer soorten vlinders te vinden, de vraag is alleen wanneer.

vlinder2Kenmerken

Vlinders zijn eigenlijk een uitzondering in de insecten familie. Vrijwel alle insecten vind men vies of eng, vlinder daarentegen zijn erg geliefd bij veel mensen. Het zijn vaak opvallende dieren met schitterende kleuren en/of tekeningen op de vleugels. Vlinder verschijnen in verschillende soorten en maten. Er zijn soorten met een vleugelspanwijdte van slechts een paar mm, andere soorten kunnen een spanwijdte van 32 cm bereiken.
Het lichaam van de vlinders is in 3 belangrijke delen verdeeld: De kop, het borststuk en het achterlichaam.

  • Kop De kop is vrij klein met aan de voorzijde antennes. De antennes vangen geurstoffen, zogenaamde feromonen, op en voorzien de vlinder van allerlei informatie over de omgeving. Ze hebben meerdere ogen, twee goed ontwikkelde facetogen, daarnaast zijn er meerdere kleine ogen bovenop de kop. Deze ogen zijn minder ontwikkeld en zijn eigenlijk alleen in staat lichtveranderingen waar te nemen. Vlinders kunnen niet bijten en hebben geen kauwende monddelen. Om te eten gebruiken de vlinders de zuigbuis, of proboscis. De zuigbuis kan tot wel 10 cm lang worden en is prima aangepast om nectar uit bloemen te zuigen. Vlinders proeven voedsel ook met speciale smaakreceptoren in de poten, zo weten ze direct na de landing al of ze geschikt voedsel hebben gevonden.
  • Borststuk Het borststuk bestaat uit drie delen of segmenten, ieder deel draagt één paar poten, dus zes poten totaal. Aan het middelste deel zijn de voorvleugels bevestigd. Op het achterste gedeelte van het borststuk zijn de achtervleugels bevestigd. Het borststuk is meestal behaard. Bij sommige soorten worden de voorste poten niet gebruikt om te lopen of om zich mee vast te houden, maar ze dienen dan als poetspoten om de antennes schoon te houden.
  • Achterlichaam Het achterlichaam bestaat uit 10 losse delen, of segmenten. Alle segmenten zijn behaard. De eerste acht segmenten hebben aan alle zijde een ademhalingsopening. De laatste twee segmenten vormen het uitwendige geslachtsorgaan en zijn niet voorzien van zo’n stigma of ademhalingsopening. Niet alleen de ademhaling verloopt via de staart, ook alle belangrijke organen, zoals de spijsverteringsorganen en het zenuwstelsel vinden we bij vlinder in het achterlichaam.

Vleugelsvlinder3

De vleugels van de vlinders zijn wonderlijke verschijningen. De meeste vleugels zijn bedekt met schubben, maar er zijn ook zogenaamde vensters te zien. Vensters zijn ongeschubde delen wat bij sommige soorten normaal is. De schubben zijn erg teer en zelfs bij minimale aanraking laten ze los. De schubben groeien niet, zo komt het voor dat vlinders die normaal gesproken wel geschubd zijn, toch kale plekken op de vleugels hebben. De schubben kunnen per soort een ander uiterlijk hebben, zo zijn er ovale, ronde of bijvoorbeeld ruitvormige schubben bekend bij vlinders. De kleur van de vleugel wordt veroorzaakt door pigmenten in de schubben. Ook de manier zoals schubben “neergelegd” zijn op de vleugel kan het licht op een andere manier terugkaatsen.
De mannetjes hebben speciale geurschubben om bepaalde stoffen af te scheiden. Vrouwtjes hebben hebben wel dezelfde geurklieren, maar bij het vrouwtje zijn deze aan haartjes op het achterlichaam gepositioneerd.
De kleur wordt door veel vlinders voor camouflage gebruikt. Er zijn ook soorten met hele felle schrik kleuren. Als laatste zijn er ook soorten die beide voordelen gebruiken. De bovenzijde is dan voorzien van de schrik kleur (vleugels open) en de onderzijde heeft dan een meer camouflerende kleur (vleugels dicht).
Zowel de kleur als de tekening zijn meestal verschillend tussen het mannetje en het vrouwtje van dezelfde soort.
Als laatste bepalen ook de hoeveelheid licht en zelfs de temperatuur van de omgeving tijdens de metamorfose van pop tot vlinder, welke kleur de vleugels krijgen.

vlinder5Leefomgeving

Vlinders komen vooral voor in tropische en subtropische gebieden, maar er zijn ook soorten die juist in extreme klimaten als de ijskoude toendra of juist in de woestijn voorkomen.

Eetgewoonte

Vlinders leven van nectar, stuifmeel of fruit. De meeste soorten soorten gebruiken de zuigbuis of roltong om nectar uit bloemen te zuigen. De soorten die van fruit leven kunnen zelf geen gat maken in de schil, ze moeten het dus hebben van bijvoorbeeld gevallen fruit. Er zijn ook soorten bekend die leven van lichaamsvocht, zoals zweet, tranen en bloed. Van de Chaeopsestis ludovicae is het bekend dat ze van de tranen van mensen drinken. De soorten die van stuifmeel leven, mengen maagsappen met stuifmeel. Zo wordt het een vloeibaar goedje dat opgeslurpt kan worden. Er zijn zelfs soorten die, als ze eenmaal volwassen zijn, niet meer eten. Alle energie dat ze hebben wordt gebruikt om een partner te zoeken en te paren.

Voortplantingrups

Vrouwtjes laten mannetjes weten als ze klaar zijn voor de voortplanting. Ze scheiden geurstoffen af  en lokken op die manier mannetjes. De verschillende soorten hebben elk hun eigen geur, zo weet het mannetje dat hij “geroepen” wordt. Zodra het mannetje het vrouwtje heeft gevonden voert hij een speciale “dans” uit, de baltsvlucht. Hij vliegt rond het vrouwtje en scheid zijn geurstoffen uit, zo probeert hij indruk te maken. Na de dans zal hij proberen op het vrouwtje te gaan zitten. Tijdens de paring stijgen ze regelmatig samen op, want niet altijd even makkelijk is. Sommige vrouwtjes vlinders hebben een speciale tactiek om mannetjes te lokken. De vrouwtjes verpoppen eerder dan het mannetje. Als zei verpopt is verspreid ze geurstoffen om de mannetjes rupsen te lokken, zodat de mannetjes in haar buurt zijn als de heren verpoppen.
Na de paring legt het vrouwtje enkele honderden tot duizenden eitjes tegelijk. De ene soort legt de eieren allemaal bij elkaar, andere soorten kiezen voor meerdere groepjes. Ook zijn er soorten die ieder ei apart leggen.
vlinder3De jongen, larven, van vlinders worden rups genoemd. Om te groeien hebben de rupsen een ongekende vraatzucht. Ze eten het ei op en ze beginnen gelijk aan nieuw voedsel. Zodra de rups voldaan is, spint hij/zij een cocon om zich heen en wordt een pop.  Omdat ze nu niet meer kunnen bewegen is camouflage een belangrijk kenmerk van de pop. Ze lijken bijvoorbeeld op een takje of een doorn dat op de boom groeit. Binnenin de cocon ontwikkeld de rups zich tot vlinder.  Rupsen verschijnen in allerlei soorten en maten, zo zijn er soorten met brandharen of met vreemde  uitsteeksels.  Ongeveer 5% van de rupsen red het tot vlinder, want ze hebben ontzettend veel vijanden. Vogels, reptielen amfibieën en ook andere insecten zien vlinders als lekker tussendoortje.
Als volwassen vlinder leven ze niet lang, de meeste soorten leven maar enkele dagen tot een  aantal weken. Sommige soorten worden ouder, tot 10 maanden, deze soorten leven vaak van fruit in plaats van bloemen nectar.

Het leven van een vlinder verloopt bijzonder, de ontwikkeling van het kleine eitje tot rups en daarna van rups tot vlinder zorgen voor schitterende verschijningen.

 

Mooie video over het verloop van het leven van een vlinder. Zo krijg je een nog betere blik op de ontwikkeling van eitje tot vlinder.

Met dank aan: dscottprod

 

Andere afbeeldingen van vlinders
vlinder4 vlinder2 vlinder vlinder6 vlinder
vlinder5 vlinder6

 

Afbeeldingen zijn afkomstig uit prive collectie en via SXC.hu.
Meer weten over deze wonderlijke dieren?
Vlindernet.

Laat een bericht achter