Animalsunited header

Kogelvis


Naam: Kogelvis kogelvis
Lengte: Tot zo’n 120 cm
Voedsel: Vooral schaaldieren en vis
Status: Meerdere soorten worden bedreigd
Taxonomische indeling:
  • Rijk: Dieren (Animalia)
  • Stam: Chordadieren (Chordata)
  • Klasse: Straalvinnigen (Actinopterygii)
  • Orde: Kogelvisachtigen (Tetraodontiformes)
  • Familie: Kogelvissen (Tetraodontidae)

Kogelvis

Kogelvissen, Tetraodontidae, vormen een grote familie in de orde van kogelvisachtigen.
Er zijn in totaal 187 soorten kogelvissen. De kogelvissen kunnen we in drie groepen onderverdelen als we kijken naar leefomgeving,

  1. Echte zeevissen, 117 soorten komen uitsluitend voor in de diepere delen van de zeeën en oceanen
  2. Kustbewonende soorten, 39 leden van de familie komen voor in en rond de kust en vooral bij riviermonden
  3. Zoetwatersoorten, 31 soorten komen uitsluitend voor in zoet water

Kenmerken

kogelvis2Een kogelvis is qua lichaamsbouw erg verschillend van andere vissen. De kaakspieren zijn dusdanig sterk dat de kop en het voorste deel van het lichaam massief, niet te bewegen is. De tweede helft van het lichaam is zachter en loopt over het algemeen dun naar achteren.
De grootste soorten kunnen vrij lang worden. De langste zoetwatersoort is de Tetraodon mbu De langste zeevis is de Blue-spotted Puffer, of Arothron caeruleopunctatus, deze soort kan wel 120 cm lang worden.
De huid is voorzien van kleine stekeltjes, bestaande uit been. Door deze stekeltjes voelt de kogelvis erg ruw aan. De huid is dus niet bedekt met schubben, zoals bij veel andere vissen het geval is.
De ogen zijn bijzonder goed ontwikkeld en vallen op omdat ze wat uitpuilen. De ogen kunnen afzonderlijk van elkaar bewegen en dat draagt bij aan goede overlevingskansen. Ze kunnen zo vanaf iedere positie de gehele omgeving verkennen en daardoor prooien, maar ook gevaar snel waarnemen.
De ogen zijn daarnaast ook erg goed aangepast aan het leven in ondiep water. Over het hoornvlies vinden we een soort UV filter. Deze filter beschermd de ogen zodra die worden blootgesteld aan fel licht. Afhankelijk van de kleur van de iris kan het uv filter soms duidelijk zichtbaar zijn en van kleur verschillen, van groen tot blauw en rood of zelfs gelig. De filter wordt zichtbaar doordat het licht wordt gereflecteerd en lijkt soms alsof de ogen troebel of vuil zijn.
De bek is in verhouding met het lichaam vrij groot, vooral de grote uitpuilende lippen en uitstekende gote tanden vallen op. De lippen zijn uiterst gevoelig en vertellen de kogelvis veel over de potentiële prooi. Zowel smaak als textuur worden door de lippen bepaald. Dankzij deze informatie besluit een kogelvis of iets eetbaar is of niet.
Er zijn 4 grote, scherpe tanden in de bek vinden. Deze tanden groeien het gehele leven door. Door het kraken van de schelp slijten de tanden. Ze zijn erg afhankelijk van voedsel zoals een slak of een mossel, zodoende houden ze de tanden scherp en kort. Te grote tanden zorgen ervoor dat voedsel niet meer naar binnen gewerkt kan worden.
De neus bestaat uit twee niet opvallende kleine buisjes en is niet bijzonder ontwikkeld.kogelvis4
De kleuren variëren sterk tussen de soorten. Er zijn zeer kleurrijke soorten, maar ook vale soorten met weinig patroon.
De kogelvis is een vreemde zwemmer. Ze gebruiken namelijk alle vinnen om mee te zwemmen. Vrijwel alle andere vissoorten gebruiken de staartvin en de borstvinnen en de buikvinnen worden gebruikt om te sturen.
De kogelvis mist buikvinnen en moet daardoor het sturen anders oplossen, de borstvinnen. De borstvinnen werken als peddels, als links harder “peddelt”, dan stuur je naar rechts en als rechts harder “peddelt” dan stuur je naar links.
Deze manier van zwemmen maakt de kogelvis niet erg snel, maar wel bijzonder wendbaar. Ze kunnen als de beste horizontaal, verticaal, zijwaarts en zelfs achteruit zwemmen.
Kogelvissen zijn geliefd om het speciale opblaas effect. Dit zeer opvallende verschijnsel wordt gebruikt om zichzelf te verdedigen. Ze zuigen water op en kunnen zich zo opblazen tot 2 à 3 keer het normale formaat. Kogelvissen zijn hier speciaal voor ingericht. Ze hebben namelijk geen ribben, aangepaste spieren in bek en maag en een rekbare, rubberachtige huid. De huid is bij veel soorten voorzien van stekels en zo heeft de kogelvis een schitterende tactiek gevonden om zichzelf te beschermen.
Dit unieke effect kan echter wel gevaarlijk worden. Er zijn mensen met kogelvissen in een aquarium. Als de kogelvis uit het water wordt gehaald raakt hij / zij in een stress modus. Het is dusdanig stressvol voor de vis, dat hij / zij eraan kan overlijden. De kogelvis heeft dan met opblazen eigenlijk wat teveel lucht tot zich genomen en krijgt het dan vervolgens niet meer uit de buik geperst.

Leer in deze video alle speciale kenmerken van de kogelvis kennen en zie hoe ze vijanden zoals deze aal de baas zijn.

Met dank aan: NatGeoWild

 

Leefomgeving

kogelvisKogelvissen komen voornamelijk voor in de tropische en subtropische wateren van de Atlantische, de Grote, en de Indische Oceaan en in vele takken van deze oceanen. Een kogelvis leeft daar over het algemeen solitair, alleen. Groepjes zijn vaak jonge dieren die bij elkaar bescherming zoeken, of tijdens een paring. Na de paring is het het mannetjes dat voor de eitjes zorgt.

 

Eetgewoonte

Kogelvissen zijn jagers, roofvissen. Ze leven van andere dieren en zijn daarin niet bepaald kieskeurig.
De menukaart bestaat onder andere uit garnalen, slakken, mosselen en wormen. Als het in de bek past, dan is het een potentiële prooi. Hun krachtige kaken stellen kogelvissen in staat de harde schaal van veel prooien te kraken.
Tijdens de jacht vertrouwen ze op hun zicht, wendbaarheid en intelligentie. Het zijn geen snelle zwemmers en moeten het daarom ook niet van hun snelheid hebben om een prooi te overmeesteren. De goed ontwikkelde ogen zijn verantwoordelijk voor het opspeuren van prooien en met een goed getimede aanval grijpen ze het liefst slakken.
Kogelvissen zijn onder te verdelen in drie type jagers,
<ol

  • Open water jagers, deze soorten speuren over de bodem op zoek naar prooien. Ze lijken een voorkeur voor mosselen en slakken te hebben. Ze jagen in open water.
  • Overige actieve jagers, deze soorten hebben een zelfde voedselpatroon als de open water jagers, maar zijn zelden tot nooit in open water te vinden. Ze vinden hun voedsel in de begroeiing, bijvoorbeeld tussen de wortels van bomen. Elke verstop plek in de omgeving wordt gebruikt voor bescherming en onderzocht voor voedsel.
  • Loerende jagers, deze jagers voeden zich vooral met vis. Ze gaan niet actief op zoek naar voedsel, maar verstopt zich onder het zand, wachtend op een prooi. Ze vallen aan zodra een prooi langs zwemt.

De manier waarop een kogelvis zwemt kan worden vergeleken met een kruising tussen een helikopter en een vliegtuig. Ondanks dat ze langzaam zijn, zijn ze uiterst manoeuvreabel. Dit staat kogelvissen toe prooidieren op te merken waar andere vissen simpelweg voorbij zwemmen. Het merendeel van de kogelsoorten zijn open water jagers, of ze nu zoet-, brak- of zoutwater soorten zijn. Zoals veel andere openwater vissen zijn deze kogelvissen lichtgrijs of roomkleurig op de buik en hebben een groene rug. Hierdoor zijn ze minder makkelijk te zien wanneer ze in open water zwemmen. Veel soorten hebben ook zwarte tekeningen op de rug en flanken waarmee de camouflage verder verbeterd wordt.

Gif

kogelvis5Een kogelvis is bijzonder giftig. Het gif bestaat uit tetrodotoxine. Het vrouwtje is giftiger dan het mannetjes, dit komt doordat de eierstokken een behoorlijke hoeveelheid gif bevatten. Als het vrouwtje in haar paringsperiode zit, zal ze op haar giftigst zijn.
Het gif heeft een verlammend effect en binnen 24 uur treed de dood in. Voor ons mensen is er nog geen tegengif ontwikkeld!
Een kogelvis is niet van nature giftig. Dankzij bacteriën in en op het lichaam, wordt de tetrodotoxine doorgegeven aan de kogelvis en wordt het zo één van de giftigste dieren ter wereld.
In Japan staat een kogelvis geregeld op het menu. Een gevaarlijke hobby aangezien er jaarlijks tientallen mensen overlijden omdat ze te veel gif binnen hebben gekregen.
De overheid heeft een verplicht examen in het leven geroepen en pas als dat examen positief is afgerond, pas dan mag de kok kogelvis serveren. Maar zelfs ondanks deze strenge eisen zijn er jaarlijks toch vele slachtoffers.
Het gif werkt niet alleen bij ons, maar ook vele andere roofdieren maken, vaak met dodelijke afloop, niet erg prettig kennis met een kogelvis.

Opvallend detail over het gif, dolfijnen kennen kogelvissen maar al te goed, in het volgende filmpje is te zien hoe meerdere dolfijnen een kogelvis in de bek nemen, zachter bijten of sabbelen om gif binnen te krijgen.
In de juiste dosis heeft het een bedwelmend, maar zeker niet dodelijk effect. De kogelvis zelf zwemt na dit fenomeen gewoon weer weg zonder verwondingen.

Met dank aan: BBC, YouTube channel

Met dank aan:
georgeparrillaMal Btiswangopapertygre , papertygreDavmi Pics / Foter / CC BY

voor de afbeeldingen.

Laat een bericht achter