Animalsunited header

IJsvogel


Naam: IJsvogel ijsvogel
Lengte: Zo’n 16 cm hoog
Spanwijdte: Tot 26 cm
Gewicht: Ongeveer 45 gram
Voedsel: Vis
Leefomgeving: Europa
Azië
Afrika
Taxonomische indeling:
  • Rijk: Dieren (Animalia)
  • Stam: Chordadieren (Chordata)
  • Klasse: Vogels (Aves)
  • Orde: Scharrelaarvogels (Coraciiformes)
  • Familie: IJsvogels (Alcedinidae)

IJsvogel

De ijsvogel, Alcedo, vormt een opvallende vogelfamilie. Zowel de kleuren als de snavel zijn duidelijke kenmerken van deze schitterende kleine vogels.

ijsvogelKenmerken

De ijsvogel is met gemiddeld zo’n 16 cm hoog een kleine vogel. De staart is kort, de nek is kort, ook de vleugels en de pootjes zijn klein. Toch vallen de ijsvogels erg op. De kop is in verhouding erg groot, maar dat is niet het opvallendste. De snavel erg groot en ook het verenkleed is opvallend fel van kleur.
De snavel, het ultieme wapen om vissen mee te vangen. De snavel is volledig recht, spits en dolkachtig van vorm. Een prima wapen om prooien te doden en vast te houden. De snavel laat daarnaast ook zien of je met een mannetje of een vrouwtje te maken hebt. Bij de vrouwtjes is de basis van de ondersnavel rood gekleurd. Bij de heren is dit net zo zwart als de rest van de snavel.
Het verenkleed, de meeste soorten zijn voorzien van opvallende blauw groene veren op de kop en in de nek. De rug heeft vaak blauwe veren. De borst en buik zijn vaak voorzien van oranje tot rode veren. Samen met de lange snavel maakt dit het een opvallende verschijning. Het verenkleed is daarnaast goed isolerend en waterdicht. Om de vacht waterdicht te houden moeten de ijsvogels tot wel zes keer per dag een schoonmaak sessie inplannen. Ze doen zo’n 15 tot 20 minuten erover om de vacht op te poetsen.
Andere soorten van de familie zijn geheel bedekt met rode of zwart-witte veren. Jonge ijsvogels zijn nog duidelijk van de volwassen dieren te onderscheiden doordat het verenkleed veel valer, met donkergrijze veren er tussendoor is en ook de snavel is veel lichter van kleur.
De poten zijn dan wel klein, toch hebben ze een opvallend kenmerk. De poten zijn syndactiel, dat betekend dat de tenen aan de poten gedeeltelijk aan elkaar zijn vastgegroeid. Deze vergroeiing zorgt ervoor dat de ijsvogel stabieler op een tak kan blijven zitten, een groot voordeel tijdens het jagen.ijsvogel5 Syndactylie is niet uniek in de dierenwereld. Het komt namelijk bij één op de 3000 mensen voor en ook bij dieren zoals dolfijnen en walvissen zijn de poten syndactiel, daardoor vormen de tenen een vin en kunnen ze zwemmen.
De ogen zijn groot en erg goed ontwikkeld. De ogen worden beschermd door een derde ooglid, dat gebruikt wordt tijdens het jagen en tijdens het schoonmaken. Dit derde ooglid beschermd het oog tegen water en tegen de eigen klauwen (tijdens het schoonmaken).
IJsvogels hebben krachtige vleugels om zo het water weer uit te kunnen komen. Ze vliegen vaak vlak langs het water met snelheden tot wel 80 km per uur.
De ijsvogels worden in 8 ondersoorten verdeeld:

Soort Naam Leefomgeving
1 Alcedo atthis atthis O.a. Middellandse Zeegebied en Syrië
2 Alcedo atthis ispida Europa
3 Alcedo atthis japonica Japan en Taiwan
4 Alcedo atthis salomonensis Salomonseilanden
5 Alcedo atthis taprobana India en Sri Lanka
6 Alcedo atthis ispidoides Celebes (één van de eilanden van Indonesië)
7 Alcedo atthis floresiana Bali
8 Alcedo atthis bengalensis Noord-India tot Filipijnen

Leefomgevingijsvogel4

IJsvogels komen we tegen in Europa, Azië en Afrika. De meeste soorten komen voor in de tropen. Er zijn enkele soorten die zich in koudere omgevingen begeven. Één van die soorten, de Alcedo Atthis Ispida, komt ook voor in Nederland. De ijsvogels kiezen over het algemeen een vaste woonplaats. Er zijn een aantal soorten die voorkomen in koudere gebieden, zoals in Zweden en Finland. Deze soorten trekken weg om in warmere gebieden te overwinteren. Tijdens zo’n trek kunnen ze afstanden tot wel 2000 km afleggen. Het verplaatsen doen ze niet zozeer om zichzelf te beschermen, maar omdat het water bevriest en de ijsvogel geen voedsel meer kan vinden.
De ijsvogels leven allemaal in de buurt van water, het liefst stromend water. Ze hebben een voorkeur aan beschutte plekken langs het water. Beschutting zorgt voor schaduw en schaduw zorgt voor beter zicht op de prooi. De meeste ijsvogels hebben één vaste tak als uitkijkpost tijdens de jacht.
Het is belangrijk voor de ijsvogels dat de oever bestaat uit zacht materiaal zoals zand of leem. Hierin graven ze een nest.

ijsvogel2Eetgewoonte

IJsvogels jagen voornamelijk op vissen, zoals voorns, forellen en baarzen. Een ijsvogel is ook niet vies van wat afwisseling in voedsel, zo jagen ze ook op kikkers, garnalen en waterinsecten. Prooidieren zijn maximaal zo’n 7 cm lang. Voor de jacht maken ze gebruik van één tak, steeds dezelfde. De ijsvogel gaat geduldig zitten wachten totdat er een prooi voorbij komt. De ogen zijn bijzonder goed en nadat een prooi is gelokaliseerd duikt de ijsvogel met de snavel naar voren op de prooi af en met korte vleugelbewegingen bouwt de ijsvogel een hoge snelheid op. De ogen worden tijdens het duiken beschermd door een derde ooglid. Dit zogenaamde knipvlies,is half doorzichtig en wordt door een reflex als een duikbril over het oog geschoven.
Nadat een prooi is gevangen verlaat de ijsvogel direct het water. De vleugels zijn krachtig genoeg om snel terug naar de vaste tak te vliegen. Vaak slaat de ijsvogel zijn prooi dood tegen een tak en vervolgens wordt de prooi in zijn geheel naar binnen gewerkt. Ze eten veel onverteerbare delen zoals de graten en schubben van vissen. Deze worden als een braakbal weer uitgebraakt.

 

Schitterende slow motion video van de ijsvogel. Mooi om te zien hoe de ogen worden beschermd onder water (rond 1:20 in het filmpje).
Let op in dit filmpje zien we meerdere succesvolle aanvallen van een ijsvogel, visjes worden buitgemaakt.Met dank aan RTE

Afbeeldingen afkomstig van SXC.hu

Laat een bericht achter